a. (l ince okunur) hay. b. Yumuşakçalardan, bahçelerin nemli yerlerinde yaşayan, sarmal kabuklu küçük hayvan (Helix).

Yumuşakçalardan, bahçelerde yaşayan, sarmal kabuklu küçük hayvan (Helix): § “Eski asil zevkle bir salyangoz çirkinliğiyle yapışıyor...” -Ruşen Eşref Ünaydın, Hatıralar I, 17. § “Güner’in çıtırdayan fahişe şehvetine ait, bir takım uyarıcı salyangozlar haline gelen dudakları.” -Attila İlhan, Kurtlar Sofrası, 318.

bk. sümüklüböcek.

(biyoloji)

(I) a. 1. Ağacın gövdesinden ayrılan kollardan her biri: “Cılız dallar, yeşili fersiz, tırnak kadar yapraklar!” -T. Buğra. 2. Branş. 3. Bir bilim alanının içinde yer alan ana bilim dalında alt alanı. 4. biy. Canlıların bölümlenmesinde, sınıfların bir araya gelmesiyle oluşan birlik, şube.

(II) a. hlk. 1. Arka, sırt. 2. Kol. 3. Omuz: “Belikler dalına dökülür gelir / İnce bel üstüne sal ala gözlüm” -Halk türküsü. 4. Boyun, ense.

(III) sf. Çıplak, yalın: Dalkılıç. Daltaban.

1. Omuz, omuzbaşı. 2. Kol. 3. Arka, sırt. 4. Boyun, ense.

Zayıf, ince(hayvan için): Karşılıların o dal ineği var ya, ölmüş.

Boynuz.

Çıplak.

Tam: Dal öğleyin geldi.

İp üzerine dizilmiş fıstık, badem ya da cevizli pestil.

Lahana ya da yaprağı.

Tek, eş: Öküzlerin bir dalı öldü.

Arka, peş: Daldan gel.

1. Ağaç: Bağımızda beş dal erik var. 2. Palamut ağacı. 3. Damlara konulan mertek, kalınca direk.

Tohumluk olarak ayrılan mısırların birbirlerine bağlanmasıyle yapılan iki metrelik örgü.

Yemeniye benzeyen bir giyim eşyası.

Kitap ve defter yaprağı, sayfa.

1. Omuz. 2. Sırt. 3. Arka.

Sırt, arka

< ET tal: Sırt (Erzincan Merkez)

Arka, sırt

< ET tal: dal; sırt; arka; son. || dalına basmak: güçlük çıkarmak; engellemek || wurucun dalından wura: (kargış sözü) || geribin garnına wurmişlar, vay dalım demiş

Ağaç

Omuz, . Sırt, arka: Dalımda dura dura kirlenmiş

Değil

Sırt, arka, arka taraf

Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan ve sınıfların bir araya gelmesi ile oluşan birlik. Örnek: Kordalılar (Chordata). Filum, klâdus.

Belirli bir bölgede, çokdeğerli karmaşık bir işlevin değerlerinden birisini alan ve türeyen karmaşık işlev.

(biyoloji, botanik)

(tarım)

Şube.

1. Bitkilerin çoğunlukla yapraksız olan, sapın değişik uzunluk veya büyüklükteki küçük sap ve sürgün kısımları. 2. Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan ve sınıfların bir araya gelmesiyle oluşan birlik, filum, kladus.

Arap alfabesinin sekizinci, Osmanlicanın onuncu harfi (...). Sola dönük bir açı biçiminde yazılırdı. Bu yazılışı yüzünden divan ozanlarınca bel büküklüğünün, derin üzüntünün, karamsarlığın simgesi sayılmıştır: / Muhibbi nin elif kaddin dal eyler / Ağlatuban gözyaşını sel eyler.

(karşılık: kladus), (Yun. klados= dal): Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan bir terim olup sınıfların bir araya gelmesiyle meydana gelir.

Cinsiyet: Kız
1. Ağacın gövdesinden ayrılan kollardan her biri. 2. Arka, sırt. 3. Kol.
Cinsiyet: Erkek
1. Ağacın gövdesinden ayrılan kollardan her biri. 2. Arka, sırt. 3. Kol.

bk. Dalton

a. 1. Cisimler tarafından yansılanan ışığın gözde oluşturduğu duyum: “Birisi sütsüz çikolata renginde, uzun boylu, geniş omuzlu, Amerikan boksörlerine benziyordu.” -A. Gündüz. 2. mec. Nitelik: İşin rengi değişti.

( < Far. reng) Renk

1. Duyulanmanın niteliğinde, ışığın tayfsal bileşim ayrımlarının doğurabilecekleriyle aynı cinsten olan ayrımları gözlemeyi ve ayırt etmeyi sağlayan, görsel bir duyulanmanın belirtisi, ıralayıcı niteliği. 2. "1" de tanımlanan görsel duyulanmayı doğuran ışık uyartılarının (ışık kaynağı ya da nesne) ıralayıcı niteliği. 3. 1" ya da "2" de tanımlanan ama, siyah, gri, beyaz gibi görüler dışında kalan ve bir renksel doymuşluğu olan kırmızı, yeşil, mavi vb. görülerle sınırlanan ıralayıcı nitelik, bk. algısal renk, ruhfiziksel renk.

bk. boya

Açınıklar bazen bir takım renk sıfatlarıyla anılırlar: A parlak, Ü koyu, E duru, ö donuk açınık adını alır.

Algılamanın niteliğinde, ışığın görüntüsel bileşim ayrımlarının doğurabilecekleriyle aynı türden olan ayrımları gözlemeyi ve ayırt etmeyi sağlayan, görsel bir algılanmanın belirtisi. Renk bir dalga uzunluğudur. Örnek ; kırmızı, görüntüsü açısından en uzun, mor ise en kısa dalga uzunluğu içindedir.

Halkbilimin en önemli konularından biri olan, insanlık çapında geniş bir uygulama alanı bulan, her toplumun kendi anlayış, yaşantı, gelenek ve göreneklerine göre doğa, doğaüstü ve kültürel olayları simgeleştirmekte kullanılan doğal oluşum, bk. halkbilim, gelenek, görenek, doğa, simge.

1. Doğrudan ya da üzerine düştüğü nesnelerde yansıma, kırılma, soğurulma gibi olaylar sonucu göze ulaşan ışığın, dalga boyuna göre bilinçte uyandırdığı imge. 2. Belli bir dalga boyundaki elektromıknatıssal ışınımın niteliği.

1.Işığın sebep olduğu görme duygusu. 2.Bir nesne tarafından yayılan, yansıtılan, kırılan veya geçirilen belirli bir dalgaboyu veya dalgaboyları grubu (400 ile 800 nm arasındaki dalgaboylarındaki ışığın görünümü).

Sinema/TV. Belirli dalga uzunluğundaki elektromıknatıs ışınımın gözün ağkatında yarattığı etkinin, merkez sinir dizgesince yorumundan doğan durum.

a. 1. Bir şeyin üstünü kaplayan ve onu dış etkilere karşı koruyan, kendiliğinden oluşmuş sertçe bölüm, kışır: Ağaç kabuğu. Meyve kabuğu. Midye kabuğu. 2. Ekmeğin pişme sırasında içinden daha çok sertleşen dış bölümü. 3. gök b. Bir sıvı veya gazı dıştan saran, sert katman: Yer kabuğu. 4. tıp Deri üzerinde bir yaranın veya sivilcenin kurumasıyla oluşan sertçe bölüm. 5. hay. b. Bir hayvanı dıştan örten kitinli, kalkerli, silisli, kemiksi veya boynuzsu örtü, kavkı: “Herhâlde kabuklu bir deniz hayvanının kabuğu kesmiş olacak.” -S. F. Abasıyanık.

Kaysı kurusu.

Yonga, odun parçası.

Bir hayvanın, meyvenin, bazı yumurtaların, kalkerli, silisli, keratinsi ya da kitinli sert dış örtüsü. Kavkı.

Toprak yüzünde, kimi madensel ve örgensel özdeklerin yığılıp sertleşmesiyle oluşan ince katman.

Öğecik, özdecik ya da çekin içinde, kimi nicem sayıları eş, erkeleri birbirine yakın eksicik, çekincik topluluğu.

Bir öğeciğin çekirdeği çevresinde dolanan eksiciklerin yerleştiği katmanlardan her biri.

Bir sıvı ya da gaz yuvarlağını dıştan saran sert katman; Yer in kabuğu gibi.

1. Bohr atom kuramına göre çekirdek çevresindeki elektronların durağan konumlarını belirleyen ve K, L, M... simgeleriyle gösterilen eşözekli yuvarlar. 2— Bir metalin yenimi sırasında yüzeyinde oluşan kalın, görünebilen katman. 3. Bir ısı değiştiricinin gövdesi.

Çeliğin yüzeyinde, ısıl işlem sırasındaki yükseltgenme sonucu oluşan ince oksit katı ya da katları.

(coğrafya)

(botanik, astronomi, jeoloji)

(zooloji)

(biyoloji)

(biyoloji)

1. Yara yüzeyinde oluşan kabuk. 2. Yara kabuğuyla kaplanma. 3. Evcil hayvanlarda uyuz hastalığı. 4. Bitkisel ve hayvansal ürünlerin dış yüzeylerini örten sert, selülozlu veya kalkerli kısımları.

(anlamdaş. kavkı), Bir hayvanı dıştan örten, kitinli, kalkerli, silisli, kemiksi ya da boynuzsu bir örtü.